حاج ملا هادي السبزواري
65
شرح مثنوى
مولود پيرا : از پيراستن بمعنى خالى كردن از عيب . كراز : به كاف ف امر از كرازيدن بمعنى رفتارى كه از روى ناز و تكبر باشد و نيز بمعنى باليدن . ( ( 1326 ) ) اين دم سرد تو در گوشم نرفت * خاصه اكنون كه شدم دانا و زفت ن 448 5 - ك 158 9 دانا و زفت : بالغ و بزرگ . ( ( 1328 ) ) همچنين مىگفت او پند لطيف * همچنان مىگفت او دفع عنيف ن 448 7 - ك 158 10 عنيف : حرف سخت . ( ( 1331 ) ) نوح گفت اى پادشاه بردبار * مر مرا خر مرد و سيلت بردبار ن 448 10 - ك 158 11 بردبار : اوّل بمعنى حليم و دوم از بردن بار و جناس التركيب است . ( ( 1333 ) ) دل نهادم بر اميدت من سليم * پس چرا بربود سيل از من گليم ن 448 12 - ك 158 12 من سليم : در بعض نسخ اى سليم درست نيست چه اسماء الله توقيفى است و سليم از اسماء الله نيست . ( ( 1339 ) ) زنده از تو شاد از تو عائلى * معتدى بىواسطه و بىحائلى ن 448 18 - ك 158 15 عائلى : فقيرى . معتدى : اينها و ما بعد صفت بعد از صفت يا خبر بعد از خبر و اگر به عين و دال مهملتين باشد بمعنى تعدّى كننده بر خود است و اگر بمعجمتين باشد بمعنى غذا خور است و حاجتمند به خداى تعالى در غذا . ( ( 1340 ) ) متصل نى منفصل نى اى كمال * بلك بىچون و چگونه ز اعتدال ن 448 19 - ك 158 16 اى كمال : چون ذات بسيط است و كمالات عين ذات است عين كمال است . ز اعتدال : مراد به اعتدال همين نه متصل و نه منفصل از ماست ولى بىچون و چگونه و كيف و كم و در بعض نسخ چگونه اعتلال يعنى علت آوردن يا بمعنى عليلى و ناقصى باشد . ( ( 1342 ) ) تو نگنجى در كنار فكرتى * نى بمعلولى قرين علَّتى ن 448 21 - ك 158 17